มาตรฐานนั่งร้าน BS EN 12811 คืออะไร ต้องดูอะไรบ้าง

มาตรฐานนั่งร้าน BS EN 12811 เป็นมาตรฐานที่โครงการก่อสร้างขนาดใหญ่และงานที่ต้องการความปลอดภัยสูงนิยมใช้อ้างอิง เพราะกำหนดทั้งการออกแบบ การรับน้ำหนัก และอุปกรณ์ป้องกันการตกไว้อย่างเป็นระบบ

บทความนี้สรุปให้เข้าใจง่ายว่ามาตรฐานนั่งร้าน BS EN 1281 นี้คืออะไร มีข้อกำหนดการติดตั้งอย่างไร แบ่ง Load Class แบบไหน และควรตรวจสอบวัสดุอย่างไร ก่อนเลือกใช้นั่งร้านในโครงการของคุณ

Key Takeaway

• BS EN 12811 คือมาตรฐานยุโรปที่อังกฤษนำมาใช้ กำหนดข้อกำหนดด้านสมรรถนะและการออกแบบนั่งร้านชั่วคราว
• มาตรฐานแบ่งนั่งร้านตาม Load Class 1-6 ตามน้ำหนักบรรทุกที่พื้นทำงานต้องรับ
• มาตรฐานนี้ครอบคลุมทั้งความกว้างพื้นทำงาน ราวกันตก แผ่นกันของตก และการยึดโยงกับอาคาร
• อุปกรณ์นั่งร้านแต่ละชิ้นควรมีผลทดสอบตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น ข้อต่อตาม EN 74-1
• นั่งร้านต้องได้รับการตรวจสอบก่อนใช้งานและตรวจซ้ำเป็นระยะตลอดโครงการ

มาตรฐาน BS EN 12811 คืออะไร?

BS EN 12811 คือมาตรฐานยุโรป (EN) ที่สถาบันมาตรฐานอังกฤษ (BSI) นำมาประกาศใช้เป็น British Standard ว่าด้วยอุปกรณ์งานชั่วคราวในการก่อสร้าง (Temporary Works Equipment) ในไทยจึงมักเรียกรวมกันว่านั่งร้าน BS หรือ นั่งร้าน BS Standard และบางครั้งเรียกว่านั่งร้านมาตรฐานยุโรป มาตรฐานนี้แบ่งเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่

• BS EN 12811-1: ข้อกำหนดด้านสมรรถนะและการออกแบบทั่วไปของนั่งร้าน เป็นส่วนที่ถูกอ้างถึงมากที่สุด
• BS EN 12811-2: ข้อมูลเกี่ยวกับวัสดุที่ใช้ผลิตอุปกรณ์งานชั่วคราว
• BS EN 12811-3: วิธีการทดสอบรับน้ำหนัก (Load Testing)

เป้าหมายของมาตรฐาน BS EN 12811 คือทำให้นั่งร้านทุกชุดรับน้ำหนักได้ตามที่ออกแบบ มีพื้นที่ทำงานกว้างพอ และมีระบบป้องกันการตกที่เชื่อถือได้ ไม่ว่าจะเป็นนั่งร้านเหล็กแบบท่อและข้อต่อ (Tube & Coupler) หรือนั่งร้านก่อสร้างแบบอื่น

มาตรฐานการติดตั้งนั่งร้าน BS มีอะไรบ้าง

มาตรฐานการติดตั้งนั่งร้านตามแนวทางของมาตรฐานนั่งร้าน BS EN 12811 ให้ความสำคัญตั้งแต่ฐานรองรับไปจนถึงชั้นบนสุด งานติดตั้งทุกขั้นตอนควรทำโดยผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมและเป็นไปตามแบบที่ออกแบบไว้ โดยมีหลักสำคัญดังนี้

• ฐานรองรับมั่นคง: ตั้งนั่งร้านบนพื้นที่รับน้ำหนักได้ ใช้แผ่นรองฐานหรือแจ็คเบสปรับระดับให้ขาทุกต้นรับน้ำหนักเท่ากัน สำหรับนั่งร้านเคลื่อนที่ต้องใช้ลูกล้อนั่งร้านที่มีเบรกล็อกทุกล้อ
• โครงตั้งได้ดิ่งและมีค้ำยัน: เสาตั้งต้องได้แนวดิ่ง ติดตั้งค้ำยันทแยงเพื่อกันการโยกตัวทั้งแนวยาวและแนวขวาง
• ยึดโยงกับอาคาร: นั่งร้านที่สูงต้องยึด (Tie) เข้ากับโครงสร้างอาคารเป็นระยะตามที่ผู้ออกแบบกำหนด เพื่อต้านแรงลมและการล้ม
• พื้นทำงานเต็มความกว้าง: ปูแผ่นทางเดินให้เต็มและยึดไม่ให้เลื่อนหรือกระดก ความกว้างพื้นทำงานถูกแบ่งเป็นคลาส เช่น W06 หมายถึงกว้างตั้งแต่ 0.6 เมตรขึ้นไป
• ราวกันตกนั่งร้านครบทุกด้านที่เปิดโล่ง: ราวบนสูงไม่น้อยกว่า 1 เมตรจากพื้นทำงาน มีราวกลาง และแผ่นกันของตก (Toe Board) สูงไม่น้อยกว่า 150 มม.
• ทางขึ้นลงปลอดภัย: จัดบันไดหรือทางขึ้นลงที่ยึดแน่น ห้ามปีนโครงนั่งร้าน สำหรับงานเข้าถึงจุดสูงระยะสั้นอาจใช้บันไดพับได้ที่ได้มาตรฐานร่วมด้วย

การตรวจสอบมาตรฐานวัสดุและอุปกรณ์นั่งร้าน BS

นอกจากการติดตั้งแล้ว วัสดุและอุปกรณ์แต่ละชิ้นต้องมีคุณภาพตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้องด้วย เพราะนั่งร้านจะแข็งแรงได้ไม่เกินชิ้นส่วนที่อ่อนแอที่สุด ก่อนนำมาใช้ควรตรวจสอบดังนี้

• ท่อเหล็ก: ระบบท่อและข้อต่อใช้ท่อขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก 48.3 มม. ตรวจความหนา ความตรง การชุบกัลวาไนซ์ และต้องไม่มีรอยบุบ ร้าว หรือสนิมกินลึก
• ข้อต่อ (Coupler): ข้อต่อฉาก ข้อต่อหมุน และปลอกต่อท่อ ควรมีผลทดสอบตามมาตรฐาน EN 74-1 ซึ่งทดสอบแรงต้านการลื่นไถล แรงดึงแยก และแรงที่ทำให้วิบัติ
• แผ่นรองฐาน (Base Plate): ควรผ่านการทดสอบตามมาตรฐาน EN 74-3 และตรวจว่าไม่บิดงอก่อนใช้งาน
• แผ่นทางเดิน (Steel Plank): ควรมีผลทดสอบการรับน้ำหนักตาม Load Class ที่ใช้งาน ตรวจสอบตะขอเกี่ยวและรอยเชื่อม
• เอกสารประกอบ: ขอรายงานผลทดสอบจากหน่วยงานทดสอบที่เชื่อถือได้ และตรวจว่ารายการที่ทดสอบตรงกับรุ่นและขนาดที่ซื้อจริง

นั่งร้าน BS EN 12811 แตกต่างจากนั่งร้านทั่วไปอย่างไร?

นั่งร้านที่อ้างอิงมาตรฐานนั่งร้าน BS EN 12811 ต่างจากนั่งร้านที่ไม่มีข้อมูลการออกแบบหรือผลทดสอบในหลายประเด็น ดังนี้

• การรับน้ำหนัก: นั่งร้านตามมาตรฐานระบุ Load Class ชัดเจน ผู้ใช้จึงรู้ว่ารับน้ำหนักได้เท่าไร ต่างจากนั่งร้านที่ไม่มีข้อมูลซึ่งต้องอาศัยการประมาณจากประสบการณ์
• ระบบป้องกันการตก: มาตรฐานกำหนดความสูงราวกันตกและแผ่นกันของตกไว้ชัดเจน ไม่ขึ้นกับดุลยพินิจของหน้างาน
• ขนาดนั่งร้านมาตรฐาน: ความกว้างพื้นทำงานและระยะความสูงเหนือศีรษะถูกจัดเป็นคลาส ทำให้เลือกขนาดให้เหมาะกับงานได้ง่าย
• การตรวจสอบย้อนกลับ: อุปกรณ์ที่ผลิตตามมาตรฐานมักมีรายงานผลทดสอบ ช่วยให้ผู้ควบคุมงานและเจ้าของโครงการตรวจสอบได้
• การยอมรับในโครงการ: โครงการขนาดใหญ่หรือโครงการที่มีที่ปรึกษาต่างชาติมักกำหนดให้ใช้นั่งร้านที่อ้างอิงมาตรฐานสากล

BS EN 12811-1 แบ่งนั่งร้านตาม Load Class อย่างไร?

BS EN 12811-1 แบ่งนั่งร้านออกเป็น 6 Load Class ตามน้ำหนักบรรทุกแบบแผ่กระจายสม่ำเสมอที่พื้นทำงานต้องรับได้ ยิ่งเลขคลาสสูง นั่งร้านยิ่งรองรับน้ำหนักคนและวัสดุได้มาก สรุปได้ดังตารางนี้

หมายเหตุ: ค่าในตารางเป็นน้ำหนักบรรทุกแผ่กระจายตาม BS EN 12811-1 มาตรฐานยังกำหนดน้ำหนักแบบจุดประกอบด้วย การเลือกคลาสสำหรับงานจริงควรให้ผู้ออกแบบนั่งร้านพิจารณาร่วมกับลักษณะงาน

วิธีตรวจสอบนั่งร้านที่ผ่านมาตรฐาน BS EN 12811

การตรวจสอบนั่งร้าน เป็นขั้นตอนที่ช่วยยืนยันว่านั่งร้านที่ติดตั้งแล้วยังคงปลอดภัยตามมาตรฐานนั่งร้าน BS EN 12811 ควรทำก่อนใช้งานครั้งแรกและทำซ้ำเป็นระยะ โดยมีแนวทางดังนี้

• ตรวจเอกสาร: ตรวจแบบติดตั้ง Load Class ที่ออกแบบไว้ และรายงานผลทดสอบของอุปกรณ์หลัก
• ตรวจฐานและแนวดิ่ง: ฐานไม่ทรุด แจ็คเบสไม่ยืดเกินระยะที่กำหนด เสาตั้งได้ดิ่ง
• ตรวจข้อต่อและค้ำยัน: ข้อต่อขันแน่นครบทุกจุด ค้ำยันและจุดยึดกับอาคารอยู่ครบตามแบบ
• ตรวจพื้นทำงานและราวกันตก: แผ่นทางเดินปูเต็ม ไม่มีช่องว่าง ราวกันตกและแผ่นกันของตกติดตั้งครบ
• ตรวจซ้ำเมื่อมีเหตุ: ตรวจใหม่หลังพายุ ลมแรง ฝนตกหนัก หรือหลังมีการดัดแปลงนั่งร้าน และนิยมติดป้ายแสดงสถานะว่าพร้อมใช้งานหรือห้ามใช้

เมื่อจบงานแล้ว การรื้อนั่งร้านก็ต้องทำตามลำดับอย่างปลอดภัยเช่นกัน ส่วนผู้ที่กำลังเปรียบเทียบงบประมาณระหว่างการเช่าและการซื้อ ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่บทความค่าเช่านั่งร้าน

มองหานั่งร้านได้มาตรฐาน? เลือกซื้อกับ KOH Online

มาตรฐาน นั่งร้าน BS EN 12811 ช่วยให้การเลือกและติดตั้งนั่งร้านมีเกณฑ์ที่ชัดเจน ตั้งแต่การรับน้ำหนักตาม Load Class ความกว้างพื้นทำงาน ไปจนถึงระบบป้องกันการตก การเลือกอุปกรณ์ที่มีผลทดสอบรองรับจึงเป็นจุดเริ่มต้นของความปลอดภัยในงานสูง

KOH Online จำหน่ายนั่งร้านระบบ BS1139 ครบชุด ทั้งท่อ ข้อต่อ แผ่นทางเดิน และแผ่นรองฐาน โดยแผ่นทางเดิน Steel Plank ขนาด 210 มม. ยาว 1–4 เมตร ผ่านการทดสอบรับน้ำหนักแบบแผ่กระจายโดย SGS อ้างอิง EN 12811-1 ที่ Load Class 3 (2.00 kN/m²) ส่วนข้อต่อ Double Coupler, Swivel Coupler และปลอกต่อท่อผ่านการทดสอบตาม EN 74-1 Class A และแผ่นรองฐานผ่านการทดสอบตาม EN 74-3

นอกจากนี้ยังมีนั่งร้านระบบ JIS และนั่งร้านลิ่มล็อค (Ring Lock) ให้เลือกตามลักษณะงาน มีสต๊อกพร้อมส่งไวทั่วไทย 1-3 วัน รองรับงานโครงการขนาดใหญ่ ออกใบกำกับภาษีได้ และขอดูรายงานผลทดสอบประกอบการพิจารณาได้

สอบถาม-สั่งซื้อผ่าน LINE @kohinter หรือโทร 02-599-3389 ดูสินค้าที่ kohofficialstore.com

FAQ คำถามที่พบบ่อย

BS EN 12810 และ BS EN 12811 ต่างกันอย่างไร?

BS EN 12810 เป็นมาตรฐานสำหรับนั่งร้านด้านหน้าอาคาร (Façade Scaffold) ที่ประกอบจากชิ้นส่วนสำเร็จรูป ส่วน BS EN 12811 เป็นมาตรฐานด้านสมรรถนะและการออกแบบนั่งร้านโดยทั่วไป ซึ่ง BS EN 12810 เองก็อ้างอิงข้อกำหนดจาก BS EN 12811-1

BS EN 12811 ใช้กับนั่งร้านประเภทไหน?

ใช้ได้กับนั่งร้านสำหรับทำงานที่ประกอบขึ้นชั่วคราวในงานก่อสร้างและงานซ่อมบำรุง ทั้งนั่งร้านแบบท่อและข้อต่อ นั่งร้านระบบสำเร็จรูป และนั่งร้านที่ยึดกับอาคาร

นั่งร้านที่ได้มาตรฐาน BS EN 12811 มีข้อดีอย่างไร?

ช่วยให้รู้ความสามารถรับน้ำหนักที่ชัดเจน มีระบบป้องกันการตกตามเกณฑ์ ตรวจสอบย้อนกลับได้จากผลทดสอบ และเป็นที่ยอมรับในโครงการที่มีข้อกำหนดด้านความปลอดภัยสูง