รอยต่อคอนกรีต คืออะไร ทำไมพื้นคอนกรีตต้องมีรอยต่อ

รอยต่อคอนกรีต คือแนวที่ตั้งใจทำไว้บนพื้น ถนน หรือผนังคอนกรีต เพื่อให้คอนกรีตขยายตัว หดตัว หรือเทต่อกันได้โดยไม่แตกร้าวแบบควบคุมไม่ได้ หลายคนเห็นเส้นตรงบนลานจอดรถหรือถนนแล้วคิดว่าเป็นรอยร้าว แต่จริง ๆ แล้วคือรอยต่อที่วิศวกรออกแบบไว้ล่วงหน้า

บทความนี้อธิบายเหตุผลที่ต้องทำรอยต่อ ความต่างระหว่างรอยต่อกับรอยร้าว ประเภทของรอยต่อ และวัสดุที่ใช้ทำรอยต่อแต่ละแบบ เพื่อให้เลือกวัสดุได้ถูกกับหน้างาน

Key Takeaway

• รอยต่อคอนกรีตช่วยระบายแรงจากการขยายและหดตัว ทำให้คอนกรีตแตกตรงแนวที่กำหนดแทนการแตกมั่ว
• แบ่งหลัก ๆ เป็น 3 ประเภท คือ Contraction Joint, Expansion Joint และ Construction Joint
• รอยต่อต่างจากรอยร้าวตรงที่ออกแบบไว้ล่วงหน้า มีแนวตรง และอุดด้วยวัสดุที่เหมาะสม
• วัสดุหลักคือ Joint Filler, ยารอยต่อคอนกรีต (Joint Sealant), Waterstop และเหล็กเดือย (Dowel)
• Joint Filler ต้องวางก่อนเทคอนกรีต ส่วนรอยตัดเพื่อการหดตัวทำหลังเทเมื่อคอนกรีตเริ่มแข็งตัว

พื้นคอนกรีตแตกร้าวหรือทรุด เกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง?

คอนกรีตแตกร้าว หรือทรุดตัวได้จากหลายสาเหตุ บางสาเหตุเกิดตั้งแต่ช่วงเทและบ่ม บางสาเหตุสะสมตลอดอายุการใช้งาน สาเหตุหลักที่พบบ่อยมีดังนี้

• การขยายและหดตัวตามอุณหภูมิ: คอนกรีตขยายตัวเมื่อร้อนและหดตัวเมื่อเย็น ถ้าไม่มีช่องระบาย แรงที่สะสมจะดันจนเกิดรอยร้าวพื้นคอนกรีต
• การสูญเสียน้ำเร็วเกินไปช่วงบ่ม: แดดจัดและลมแรงทำให้ผิวคอนกรีตแห้งเร็วกว่าเนื้อด้านใน เกิดรอยร้าวลายงาตั้งแต่วันแรก
• ดินใต้พื้นทรุดตัวไม่เท่ากัน: ดินถมที่บดอัดไม่แน่น หรือดินอ่อนที่ยุบตัวภายหลัง ทำให้แผ่นพื้นแอ่นและแตกหัก
• น้ำหนักและแรงสั่นสะเทือน: รถบรรทุกหรือเครื่องจักรหนักที่วิ่งผ่านซ้ำ ๆ ทำให้เกิดการเคลื่อนตัวสะสม โดยเฉพาะบริเวณขอบแผ่น

สำหรับงานเทพื้นกลางแจ้ง การคลุมผิวคอนกรีตด้วยผ้าใบกันแดดกันฝนระหว่างบ่ม ช่วยลดการสูญเสียน้ำเร็วเกินไปและป้องกันฝนชะผิวหน้า ส่วนสาเหตุจากการขยายและหดตัว ต้องแก้ด้วยการออกแบบรอยต่อคอนกรีตให้เหมาะสม

ทำไมงานก่อสร้างจึงต้องมีการทำรอยต่อคอนกรีต?

คอนกรีตรับแรงอัดได้ดี แต่รับแรงดึงได้น้อย เมื่อคอนกรีตหดตัวแต่ถูกยึดไว้ แรงดึงจะเกินกำลังจนแตก การทำรอยต่อจึงเป็นการ “กำหนดตำแหน่งให้แตก” หรือเปิดช่องให้เคลื่อนตัวได้ในแนวที่ควบคุมได้ เหตุผลหลักมีดังนี้

• ควบคุมแนวรอยแตก: ให้คอนกรีตแตกใต้แนวรอยต่อที่ตรงและเรียบร้อย แทนรอยร้าวคดเคี้ยวกลางแผ่น
• รองรับการขยายตัว: เว้นช่องให้แผ่นคอนกรีตขยายตัวได้โดยไม่ดันชนกันหรือดันโครงสร้างข้างเคียง
• แบ่งงานเทเป็นช่วง: งานขนาดใหญ่เทรวดเดียวไม่ได้ ต้องมีรอยต่อโครงสร้างตรงจุดที่หยุดเทแต่ละวัน
• ลดปัญหาน้ำซึม: รอยต่อที่ออกแบบพร้อมวัสดุกันซึม ช่วยป้องกันน้ำซึมรอยต่อคอนกรีตในงานใต้ดินและถังเก็บน้ำ

ในงานผนังและถังเก็บน้ำที่ต้องตั้งแบบเหล็ก และเทเป็นช่วงบนนั่งร้าน จะเกิดรอยต่อก่อสร้างทุกครั้งที่หยุดเท จึงต้องฝัง Waterstop ไว้ตรงแนวรอยต่อก่อนเทคอนกรีตช่วงถัดไป

เปรียบเทียบความแตกต่างรอยต่อคอนกรีตและรอยแตกร้าวทั่วไป

รอยต่อกับรอยร้าวอาจดูคล้ายกันเพราะเป็นเส้นบนผิวคอนกรีตเหมือนกัน แต่ต่างกันตั้งแต่ที่มา รูปร่าง ไปจนถึงวิธีดูแล ดังตารางนี้

ถ้าพบรอยร้าวที่กว้างขึ้นเรื่อย ๆ หรือพื้นสองฝั่งรอยร้าวต่างระดับกัน ควรให้วิศวกรตรวจสอบ เพราะอาจเกิดจากการทรุดตัวของโครงสร้าง

รอยต่องานคอนกรีตมีกี่ประเภท?

รอยต่องานคอนกรีตแบ่งตามหน้าที่ได้ 3 ประเภทหลัก แต่ละแบบทำในจังหวะงานต่างกันและใช้วัสดุต่างกัน การเลือกให้ถูกประเภทช่วยให้ Joint คอนกรีต ทำงานได้ตามที่ออกแบบ

รอยต่อเพื่อการหดตัว (Contraction Joint)

รอยต่อเพื่อการหดตัว (Contraction Joint) คือร่องที่ทำบนผิวพื้นเพื่อกำหนดให้คอนกรีตแตกตรงแนวนั้นเมื่อหดตัว นิยมใช้กับรอยต่อพื้นคอนกรีตและลานจอดรถ ทำได้ทั้งการกดร่องตอนคอนกรีตยังไม่แข็งตัว และการตัด Joint พื้นคอนกรีต ด้วยเครื่องตัดหลังคอนกรีตเริ่มแข็งตัว ความลึกของร่องมักประมาณ 1 ใน 4 ของความหนาพื้น แล้วจึงอุดด้วยยารอยต่อคอนกรีต

รอยต่อเพื่อการขยายตัว (Expansion Joint)

รอยต่อเพื่อการขยายตัว (Expansion Joint) คือช่องที่แยกแผ่นคอนกรีตออกจากกันตลอดความหนา เพื่อให้ขยายตัวได้โดยไม่ดันชนกัน ใช้กับรอยต่อถนนคอนกรีต สะพาน ลานกว้าง และจุดที่พื้นชนเสาหรือผนัง ภายในช่องจะวาง Joint Filler เช่น กระดาษชานอ้อยชุบน้ำมัน ก่อนเทคอนกรีต เพื่อรับแรงอัดเมื่อคอนกรีตขยายตัวและคืนตัวเมื่อหดกลับ

รอยต่อก่อสร้าง (Construction Joint)

รอยต่อก่อสร้าง (Construction Joint) คือแนวที่เกิดจากการหยุดเทคอนกรีตแล้วเทต่อภายหลัง เช่น การเทพื้นทีละช่วง หรือเทผนังทีละชั้น จุดหยุดเทต้องอยู่ในตำแหน่งที่วิศวกรกำหนด ผิวคอนกรีตเดิมต้องสะอาด และถ้าเป็นงานกันน้ำ ต้องฝังยางกันซึม Water Stop ไว้กลางแนวรอยต่อเพื่อกันน้ำไหลผ่าน

วัสดุที่ใช้ทำรอยต่อคอนกรีตมีอะไรบ้าง?

วัสดุยารอยต่อคอนกรีตและวัสดุอุดรอยต่อคอนกรีตแต่ละชนิดทำหน้าที่ต่างกัน งานส่วนใหญ่จึงใช้หลายชนิดร่วมกันตามประเภทของรอยต่อ วัสดุหลักที่ใช้ในงานก่อสร้างมีดังนี้

• Joint Filler: วัสดุแผ่นที่วางในรอยต่อเพื่อการขยายตัวก่อนเทคอนกรีต ต้องถูกบีบอัดได้ คืนตัวได้ และทนความชื้น วัสดุที่นิยมคือกระดาษชานอ้อยชุบน้ำมัน ซึ่งมีความยืดหยุ่นสูงและทนทาน
• Joint Sealant หรือยารอยต่อคอนกรีต: วัสดุเหลวหรือกึ่งเหลวที่อุดปิดร่องด้านบน กันน้ำและเศษดินหินลงไปในรอยต่อ มักใช้คู่กับ Joint Filler
• Waterstop: แผ่นยางหรือ PVC ที่ฝังกลางรอยต่อก่อสร้างเพื่อกันน้ำซึมผ่าน ใช้ในถังเก็บน้ำ บ่อ ชั้นใต้ดิน และงานเขื่อน รวมถึงยางบวมน้ำที่ขยายตัวเมื่อโดนน้ำเพื่ออุดแนวรอยต่อ
• เหล็กเดือย (Dowel): เหล็กกลมที่ฝังข้ามรอยต่อ ช่วยถ่ายน้ำหนักระหว่างแผ่นคอนกรีตสองฝั่ง ไม่ให้ขอบแผ่นทรุดต่างระดับ นิยมใช้ในถนนและพื้นที่รับรถหนัก

มองหาวัสดุทำรอยต่อคอนกรีต? เลือกซื้อกับ KOH Online

รอยต่อคอนกรีตคือส่วนที่ช่วยให้พื้น ถนน และผนังคอนกรีตรองรับการขยายและหดตัวได้โดยไม่แตกร้าวแบบควบคุมไม่ได้ การเลือกประเภทรอยต่อให้ถูกกับงานและใช้วัสดุที่มีคุณภาพ ช่วยลดค่าซ่อมแซมและยืดอายุโครงสร้างได้ในระยะยาว

KOH Online จำหน่ายวัสดุทำรอยต่อคอนกรีตที่ใช้ในโครงการจริง ทั้ง Joint Filler กระดาษชานอ้อยชุบน้ำมัน ขนาดแผ่น 1180×2250 มม. หนา 10, 20 และ 25 มม. ที่ผ่าน Test Report มาตรฐานสากล และ Waterstop ทั้งแบบยาง (Rubber) และ PVC ขนาด 6 และ 8 นิ้ว หนา 5 มม. พร้อมยางบวมน้ำ สินค้าได้มาตรฐาน มีสต๊อกพร้อมส่งไวทั่วไทย 1-3 วัน รองรับงานโครงการขนาดใหญ่ ออกใบกำกับภาษีและใบรับรองสินค้าได้

สำหรับงานเทคอนกรีตที่ต้องทำงานบนที่สูง KOH Online ยังมีนั่งร้านพร้อมลูกล้อนั่งร้าน ช่วยให้เคลื่อนย้ายไปตามแนวงานได้สะดวก

สอบถาม-สั่งซื้อผ่าน LINE @kohinter หรือโทร 02-599-3389 ดูสินค้าที่ kohofficialstore.com

FAQ คำถามที่พบบ่อย

รอยต่อคอนกรีตมีน้ำซึม แก้ไขอย่างไร?

ให้หาสาเหตุก่อนว่าน้ำซึมจากยารอยต่อที่เสื่อมหรือหลุดร่อน หรือจากรอยต่อก่อสร้างที่ไม่ได้ฝัง Waterstop ถ้าเป็นยารอยต่อเสื่อม ให้ขูดวัสดุเก่าออก ทำความสะอาดร่อง แล้วอุดใหม่ ส่วนน้ำซึมรอยต่อคอนกรีตในงานใต้ดินหรือถังน้ำ มักต้องซ่อมด้วยระบบกันซึมเฉพาะทาง และควรป้องกันตั้งแต่แรกด้วยการฝัง Waterstop ก่อนเท

รอยต่อพื้นคอนกรีตควรมีระยะห่างเท่าไร?

ขึ้นกับความหนาพื้น ปริมาณเหล็กเสริม และสภาพการใช้งาน ซึ่งวิศวกรเป็นผู้กำหนด แนวทางทั่วไปสำหรับรอยต่อพื้นคอนกรีตบนดิน มักเว้นระยะประมาณ 24-36 เท่าของความหนาพื้น เช่น พื้นหนา 10 ซม. เว้นประมาณ 2.4-3.6 เมตร และควรแบ่งแผ่นให้ใกล้เคียงสี่เหลี่ยมจัตุรัสเพื่อลดโอกาสแตกกลางแผ่น

รอยต่อคอนกรีตควรทำก่อนหรือหลังเทคอนกรีต?

ขึ้นกับประเภทของรอยต่อ Expansion Joint ต้องวาง Joint Filler ในตำแหน่งที่กำหนดก่อนเทคอนกรีตทั้งสองฝั่ง Construction Joint ต้องฝัง Waterstop ก่อนเทช่วงแรก ส่วน Contraction Joint แบบตัดร่องจะทำหลังเท เมื่อคอนกรีตแข็งพอให้ตัดได้โดยขอบไม่บิ่น แต่ต้องไม่ทิ้งไว้นานจนคอนกรีตแตกเองก่อน