บทความ

อุปกรณ์ก่อสร้างมีอะไรบ้าง รวมประเภทอุปกรณ์และวิธีเลือกใช้ให้เหมาะกับงาน

อุปกรณ์ก่อสร้างมีอะไรบ้าง
สารบัญ
  1. อุปกรณ์ก่อสร้างคืออะไร สำคัญอย่างไรกับงานก่อสร้าง
  2. อุปกรณ์ก่อสร้างมีอะไรบ้าง แบ่งตามลักษณะงาน
  3. อุปกรณ์สำหรับงานโครงสร้างและนั่งร้าน
  4. อุปกรณ์สำหรับงานปูนและคอนกรีต
  5. อุปกรณ์เสริมเหล็กและป้องกันโครงสร้าง
  6. อุปกรณ์และวัสดุเสริมอื่นๆ ที่ควรมีในไซต์งาน
  7. วิธีเลือกอุปกรณ์ก่อสร้างให้เหมาะกับงาน
  8. การดูแลรักษาอุปกรณ์ก่อสร้างให้ใช้งานได้ยาวนาน
  9. อุปกรณ์ก่อสร้างมีอะไรบ้าง ทำความเข้าใจและเลือกใช้ให้เหมาะกับลักษณะงาน
  10. FAQ คำถามที่พบบ่อย
  11. ควรซื้อหรือเช่าอุปกรณ์ก่อสร้าง แบบไหนคุ้มกว่ากัน
  12. มือใหม่ที่ไม่มีประสบการณ์สามารถเลือกอุปกรณ์ก่อสร้างเองได้หรือไม่
  13. อุปกรณ์ก่อสร้างสำหรับงานอุตสาหกรรมต่างจากงานบ้านทั่วไปอย่างไร

คำถามว่าอุปกรณ์ก่อสร้างมีอะไรบ้าง ตอบได้ง่ายที่สุดด้วยการแบ่งตามลักษณะงานที่ทำจริงในไซต์ ตั้งแต่งานโครงสร้างและนั่งร้าน งานแบบหล่อและเทคอนกรีต งานเสริมเหล็กและป้องกันโครงสร้าง ไปจนถึงวัสดุเสริมที่ใช้กั้นพื้นที่และคลุมของ ซึ่งแต่ละกลุ่มมีหน้าที่ต่างกันชัดเจน

บทความนี้รวบรวมอุปกรณ์ก่อสร้างที่ใช้บ่อยในงานจริงแยกเป็นหมวด พร้อมอธิบายความต่างระหว่างวัสดุ อุปกรณ์ และเครื่องมือ วิธีเลือกให้เหมาะกับประเภทงานโดยดูจากมาตรฐานอ้างอิง และวิธีดูแลรักษาให้ใช้งานได้ยาวนานคุ้มค่าที่สุด


Key Takeaway

  • อุปกรณ์ก่อสร้างแบ่งได้ตามลักษณะงาน คืองานโครงสร้างและนั่งร้าน งานปูนและคอนกรีต งานเสริมเหล็ก และวัสดุเสริม
  • วัสดุคือของที่ใช้แล้วกลายเป็นส่วนหนึ่งของอาคาร ส่วนอุปกรณ์และเครื่องมือคือของที่ใช้ช่วยทำงานและนำกลับมาใช้ซ้ำได้
  • งานโครงสร้างควรเลือกของที่อ้างอิงมาตรฐานได้ เช่น นั่งร้านระบบ JIS หรือระบบท่อและข้อต่อ BS1139
  • ของที่ใช้ซ้ำอย่างแบบเหล็กและนั่งร้าน ต้นทุนจริงอยู่ที่จำนวนครั้งที่ใช้ได้ ไม่ใช่ราคาต่อชิ้นครั้งแรก
  • ทำความสะอาด ทาน้ำมันกันสนิม และตรวจสภาพก่อนเก็บทุกครั้ง ช่วยยืดอายุอุปกรณ์ได้หลายเท่า

อุปกรณ์ก่อสร้างคืออะไร สำคัญอย่างไรกับงานก่อสร้าง

อุปกรณ์ก่อสร้าง คือสิ่งของที่ใช้ช่วยให้งานเดินหน้าได้สะดวกและปลอดภัยขึ้นโดยที่ตัวมันเองไม่ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของอาคารถาวร ซึ่งในงานก่อสร้าง คำว่า “อุปกรณ์ก่อสร้าง” ครอบคลุมตั้งแต่โครงสร้างชั่วคราวอย่างนั่งร้านและแบบหล่อ อุปกรณ์ยึดจับ ไปจนถึงอุปกรณ์ป้องกันพื้นที่

บทบาทของอุปกรณ์ก่อสร้างจะเปลี่ยนไปตามขั้นตอนงาน ช่วงงานฐานรากและโครงสร้างเน้นแบบหล่อ อุปกรณ์ยึดแบบ และนั่งร้าน ช่วงงานสถาปัตยกรรมเน้นวัสดุผิวและเครื่องมือช่างสำหรับงานละเอียด ส่วนช่วงเก็บงานเน้นอุปกรณ์ป้องกันพื้นที่และทำความสะอาด การเตรียมของให้ตรงช่วงจึงสำคัญกว่าการซื้อทุกอย่างมากองไว้ตั้งแต่วันแรก

อุปกรณ์ก่อสร้างจำเป็นต้องใช้งานร่วมกับ “วัสดุก่อสร้าง” ซึ่งหมายถึงของที่ใช้แล้วกลายเป็นเนื้อเดียวกับอาคาร เช่น ปูน ทราย เหล็กเส้น และ “เครื่องมือก่อสร้าง” ซึ่งเป็นสิ่งของที่ช่างถือใช้ทำงาน เพื่อก่อสร้างเป็นอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างที่สมบูรณ์


อุปกรณ์ก่อสร้างมีอะไรบ้าง แบ่งตามลักษณะงาน

อุปกรณ์ก่อสร้างหลายประเภทจัดวางเรียงกันในไซต์งาน

การจัดหมวดอุปกรณ์ก่อสร้าง สามารถแบ่งตามลักษณะงานได้ 4 กลุ่มงาน ภาพรวมของแต่ละกลุ่มงานหมวดเป็นดังนี้

กลุ่มงาน อุปกรณ์หลักที่ต้องมี
งานโครงสร้างและนั่งร้าน โครงนั่งร้าน, กากบาท, ข้อต่อ, แผ่นทางเดิน, แจ็คเบส, ลูกล้อ, บันได
งานปูนและคอนกรีต แบบหล่อเหล็ก, ฟอร์มไท, ไทรอท, สปริงคลิป, พลาสติกโคน, แหวนยาง, ประกับไม้
งานเสริมเหล็กและป้องกันโครงสร้าง ตะแกรงเสริมคอนกรีต, ตะแกรงเหล็กฉีก, แผ่นกันซึม, กระดาษชานอ้อย
วัสดุเสริมและงานป้องกันพื้นที่ ผ้าใบกันแดดกันฝน, ตาข่ายกันฝุ่น, ตาข่ายกันนก, กรวยจราจร

อุปกรณ์สำหรับงานโครงสร้างและนั่งร้าน

กลุ่มแรกคือของที่ทำให้คนขึ้นไปทำงานบนที่สูงได้อย่างปลอดภัย หัวใจคือนั่งร้าน ซึ่งมีทั้งแบบโครงสำเร็จรูประบบ JIS ที่ประกอบเร็ว และระบบท่อกับข้อต่อแบบ BS1139 ที่ปรับขนาดได้อิสระ ชุดหนึ่งประกอบด้วยโครงขา กากบาทยึดโครง ข้อต่อ ฝาครอบ และแผ่นทางเดิน

อุปกรณ์เสริมที่ขาดไม่ได้คือแจ็คเบสสำหรับปรับระดับฐานบนพื้นที่ไม่เรียบ และลูกล้อนั่งร้านพร้อมระบบล็อกสำหรับงานที่ต้องเลื่อนบ่อย ส่วนการขึ้นลงควรใช้บันไดของระบบหรือบันไดพับได้สำหรับงานที่ไม่สูงมากและย้ายจุดบ่อย

ของกลุ่มนี้ใช้ซ้ำได้หลายปี การเลือกของที่แข็งแรงและมีผลทดสอบรองรับจึงคุ้มกว่าการเลือกของถูกที่สุด เพราะเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของคนหน้างานโดยตรง

อุปกรณ์สำหรับงานปูนและคอนกรีต

งานเทคอนกรีตต้องมีแบบหล่อที่แข็งแรงพอจะรับแรงดันคอนกรีตสดแบบเหล็กจึงเป็นอุปกรณ์หลักของกลุ่มนี้ เพราะใช้ซ้ำได้หลายร้อยครั้งและได้ผิวคอนกรีตเรียบสม่ำเสมอกว่าไม้แบบ เครื่องมือที่ใช้ในการจัดทำรูปแบบ ได้แก่ แผงแบบ อุปกรณ์ยึดแบบ และค้ำยัน โดยอุปกรณ์ยึดแบบที่ใช้คู่กันมีหลายชนิด ได้แก่ ฟอร์มไทและไทรอทสำหรับยึดแผงแบบสองด้านให้ชิดกันขณะเทคอนกรีต สปริงคลิปสำหรับล็อกแผงแบบแบบกดล็อกในครั้งเดียว ประกับไม้สำหรับยึดไม้แบบเข้ากับโครง พลาสติกโคนและแหวนยางสำหรับช่วยเว้นระยะผนังและปิดรูที่เหลือจากเหล็กยึดแบบ

ส่วนเครื่องมือช่างก่อสร้างที่ใช้ร่วมกันในขั้นตอนนี้คือเกรียงฉาบ ไม้ปาดปูน เครื่องจี้คอนกรีต และเครื่องขัดมัน ซึ่งเป็นของที่ช่างถือใช้โดยตรง ต่างจากแบบหล่อที่เป็นโครงสร้างชั่วคราวติดตั้งค้างไว้จนคอนกรีตแข็งตัว

อุปกรณ์เสริมเหล็กและป้องกันโครงสร้าง

กลุ่มที่สามคือของที่ช่วยให้โครงสร้างแข็งแรงและทนทานขึ้น เช่น ตะแกรงเสริมคอนกรีตสำหรับพื้นและถนนตะแกรงเหล็กฉีกสำหรับปูพื้นทางเดินและกั้นพื้นที่ รวมถึงแผ่นกันซึมที่ฝังในรอยต่อคอนกรีตเพื่อกันน้ำรั่ว อีกชิ้นที่พบบ่อยในงานพื้นคอนกรีตคือกระดาษชานอ้อยชุบน้ำมัน ซึ่งใช้เป็นวัสดุยาแนวรอยต่อเผื่อการขยายตัว ช่วยลดปัญหาพื้นดันกันจนแตกเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยน ของกลุ่มนี้ราคาไม่สูงแต่มีผลกับอายุของโครงสร้างมาก

อุปกรณ์และวัสดุเสริมอื่นๆ ที่ควรมีในไซต์งาน

กลุ่มสุดท้ายคือของที่ใช้ป้องกันพื้นที่และดูแลความเรียบร้อยของไซต์ เช่น ผ้าใบกันแดดกันฝนสำหรับคลุมวัสดุ ตาข่ายกันฝุ่นสำหรับขึงรอบอาคารเพื่อลดฝุ่นฟุ้งไปรบกวนเพื่อนบ้าน และตาข่ายกันนกสำหรับปิดช่องเปิดไม่ให้นกเข้าไปทำรังในโครงสร้าง นอกจากนี้ยังมีของจิปาถะที่ควรมีติดไซต์เสมอ ได้แก่ กรวยจราจรและแผงกั้น เทปกั้นเขต ป้ายเตือน ถังขยะแยกประเภท และอุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลอย่างหมวกนิรภัย ถุงมือ และรองเท้านิรภัย

สำหรับงานบ้านพักอาศัย อุปกรณ์ก่อสร้างจะลดสเกลลงมาเหลือเพียงนั่งร้านขนาดเล็ก บันได แบบหล่อสำหรับงานเสาและคาน และของป้องกันพื้นที่เท่าที่จำเป็น ส่วนวัสดุก่อสร้างบ้านก็จะเน้นปูน ทราย หิน เหล็กเส้น อิฐ และวัสดุมุงหลังคาเป็นหลัก


วิธีเลือกอุปกรณ์ก่อสร้างให้เหมาะกับงาน

การเลือกอุปกรณ์ก่อสร้างและอุปกรณ์หน้างานให้เหมาะ ต้องเริ่มจากประเภทงานก่อน แล้วค่อยดูสเปกและมาตรฐานอ้างอิง

  • งานโครงสร้างและงานบนที่สูง ให้ดูมาตรฐานของระบบเป็นหลัก นั่งร้านระบบ JIS เหมาะกับงานทั่วไปที่ต้องการความเร็วในการประกอบ ส่วนระบบท่อและข้อต่อแบบ BS1139 เหมาะกับงานโครงสร้างใหญ่หรือพื้นที่รูปทรงซับซ้อนที่ต้องปรับขนาดอิสระ และควรขอผลทดสอบการรับแรงของล็อตที่ส่งจริงทุกครั้ง
  • งานปูนและคอนกรีต ให้ดูจำนวนครั้งที่ใช้ซ้ำได้และความเรียบของผิวแบบ แบบเหล็กที่หนาและมีโครงเสริมด้านหลังจะไม่บิดง่าย ทำให้ผนังได้แนวดิ่งและลดงานสกัดแก้ภายหลัง
  • งานตกแต่งและงานละเอียด ให้เลือกตามความถี่ในการใช้ ถ้าใช้ประจำควรลงทุนของที่ทนกว่าเดิม แต่ถ้าใช้นาน ๆ ครั้งก็เลือกรุ่นมาตรฐานทั่วไปได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นรุ่นงานหนัก

ข้อที่มักถูกมองข้ามคือความเข้ากันของระบบ ชิ้นส่วนนั่งร้านคนละระบบมักใช้ร่วมกันไม่ได้ เช่นเดียวกับอุปกรณ์ยึดแบบที่ต้องเลือกให้ตรงกับความหนาของแผงแบบที่ใช้อยู่ ก่อนสั่งซื้อจึงควรวัดขนาดของเดิมและแจ้งผู้ขายให้ชัดเจน


การดูแลรักษาอุปกรณ์ก่อสร้างให้ใช้งานได้ยาวนาน

ทำความสะอาดและจัดเก็บอุปกรณ์ก่อสร้างหลังเลิกงานอย่างเป็นระเบียบ

อุปกรณ์ที่ใช้ซ้ำได้มีต้นทุนจริงอยู่ที่จำนวนครั้งที่ใช้ได้ ไม่ใช่ราคาตอนซื้อ การดูแลจึงเป็นเรื่องของเงินโดยตรง แนวทางที่ทำได้ทันทีมีดังนี้

  • ทำความสะอาดทุกครั้งหลังใช้งาน โดยเฉพาะคราบปูนบนแผงแบบและข้อต่อ ควรขูดออกตั้งแต่ยังไม่แข็งตัว เพราะคราบที่แข็งแล้วจะทำให้ประกอบครั้งต่อไปไม่สนิท
  • ทาน้ำมันกันสนิมหรือน้ำยาทาแบบบาง ๆ ก่อนเก็บ ช่วยยืดอายุผิวเหล็กและทำให้ถอดแบบครั้งหน้าง่ายขึ้น
  • ตรวจสภาพก่อนเก็บทุกครั้ง หากพบรอยร้าว รอยเชื่อมปริ เกลียวรูด หรือชิ้นส่วนบิดงอ ให้คัดแยกออกจากกองใช้งานทันที และติดป้ายกำกับไว้เพื่อไม่ให้ถูกหยิบไปใช้โดยไม่ตั้งใจ
  • เก็บในที่ร่มและยกสูงจากพื้น วางบนไม้รองหรือชั้นเก็บของเพื่อไม่ให้สัมผัสน้ำขัง ส่วนผ้าใบและตาข่ายควรตากให้แห้งก่อนพับเก็บ เพื่อไม่ให้ขึ้นราและเปื่อยเร็ว
  • ทำบัญชีจำนวนและรอบการตรวจสอบ โดยเฉพาะชิ้นส่วนนั่งร้านที่ต้องตรวจก่อนใช้ทุกครั้ง การบันทึกช่วยให้รู้ว่าของชุดไหนใช้มานานและควรเปลี่ยนเมื่อใด

อุปกรณ์ก่อสร้างมีอะไรบ้าง ทำความเข้าใจและเลือกใช้ให้เหมาะกับลักษณะงาน

สรุปคำถาม อุปกรณ์ก่อสร้างมีอะไรบ้าง สามารถแบ่งตามลักษณะงานเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ งานโครงสร้างและนั่งร้าน งานปูนและคอนกรีต งานเสริมเหล็กและป้องกันโครงสร้าง และวัสดุเสริมสำหรับป้องกันพื้นที่ การเลือกใช้ควรดูมาตรฐานอ้างอิงและความเข้ากันของระบบเป็นหลัก และควรดูแลรักษาให้ดีเพื่อให้ใช้ซ้ำได้นานที่สุด

KOH Online จำหน่ายอุปกรณ์ก่อสร้างครบวงจร ทั้งนั่งร้านระบบ JIS และ BS1139 พร้อมอุปกรณ์เสริม แบบเหล็ก และอุปกรณ์ยึดแบบครบชุด รวมถึงตะแกรงเหล็กฉีก ผ้าใบและตาข่ายสำหรับงานป้องกันพื้นที่ สินค้าได้มาตรฐาน ออกใบรับรองและผลทดสอบได้ มีสต็อกพร้อมส่งไวทั่วไทย 1-3 วัน รองรับงานโครงการขนาดใหญ่ ออกใบกำกับภาษีได้

สอบถาม-สั่งซื้อผ่าน LINE @kohinter หรือโทร 02-599-3389 ดูสินค้าที่ kohofficialstore.com


FAQ คำถามที่พบบ่อย

ควรซื้อหรือเช่าอุปกรณ์ก่อสร้าง แบบไหนคุ้มกว่ากัน

ให้ดูที่ความถี่ในการใช้งาน ถ้าเป็นผู้รับเหมาที่มีงานต่อเนื่อง การซื้อของที่ใช้ซ้ำได้อย่างนั่งร้านและแบบเหล็กจะคุ้มกว่าในระยะยาว แต่ถ้าเป็นงานครั้งเดียวจบและไม่มีที่เก็บ การเช่าจะสะดวกกว่า

มือใหม่ที่ไม่มีประสบการณ์สามารถเลือกอุปกรณ์ก่อสร้างเองได้หรือไม่

เลือกเองได้ หากเริ่มจากการบอกลักษณะงาน ขนาดพื้นที่ และความสูงที่ต้องทำงานให้ผู้ขายทราบ แล้วขอให้แนะนำเป็นชุดที่ใช้ร่วมกันได้ จะปลอดภัยกว่าการเลือกทีละชิ้นจากราคาอย่างเดียว

อุปกรณ์ก่อสร้างสำหรับงานอุตสาหกรรมต่างจากงานบ้านทั่วไปอย่างไร

งานอุตสาหกรรมเน้นของที่รับน้ำหนักได้สูง ใช้ต่อเนื่องได้นาน และมีเอกสารรับรองประกอบการตรวจรับ ส่วนงานบ้านทั่วไปเน้นขนาดเล็ก เคลื่อนย้ายง่าย และราคาที่เหมาะกับงานครั้งเดียว