บทความที่น่าสนใจ
วิธีตรวจสอบนั่งร้านก่อนใช้งาน — Checklist มยผ. 1571-62
- ทำไมต้องตรวจสอบนั่งร้านก่อนใช้งาน?
- ความถี่ในการตรวจสอบที่มาตรฐานกำหนด (ข้อ 8.5)
- ขั้นตอนที่ 1 — ตรวจสอบชิ้นส่วนและอุปกรณ์ก่อนติดตั้ง (ข้อ 8.2)
- วัสดุโลหะทุกชิ้น (ท่อ แคลมป์ แผ่นรองเสา ฯลฯ) ต้องตรวจหา:
- ความเข้ากันได้ของชิ้นส่วน:
- ขั้นตอนที่ 2 — ตรวจสอบชิ้นส่วนที่ผ่านการใช้งานมาแล้ว (ข้อ 8.3)
- ขั้นตอนที่ 3 — ตรวจสอบหลังติดตั้งเสร็จ (ข้อ 8.4)
- Checklist ตรวจสอบการใช้งานนั่งร้าน (ตาราง ก3 จาก มยผ. 1571-62)
- สิ่งที่ต้องทำหาก “ไม่ผ่าน” การตรวจสอบ
ก่อนจะขึ้นทำงานบนนั่งร้านทุกครั้ง การตรวจสอบสภาพนั่งร้านคือขั้นตอนที่ขาดไม่ได้ มาตรฐาน มยผ. 1571-62 ของกรมโยธาธิการและผังเมือง กำหนดให้มีการตรวจสอบนั่งร้านอย่างเป็นระบบทั้งก่อนใช้งาน ระหว่างใช้งาน และหลังใช้งาน บทความนี้สรุปขั้นตอนและ Checklist ที่ผู้รับเหมาควรรู้
ทำไมต้องตรวจสอบนั่งร้านก่อนใช้งาน?
ตาม มยผ. 1571-62 ข้อ 8.1 กำหนดว่า ชิ้นส่วนทั้งหมดของนั่งร้านต้องผ่านการตรวจสอบสภาพก่อนการประกอบติดตั้ง และนั่งร้านที่ประกอบติดตั้งแล้วต้องผ่านการตรวจสอบโดยละเอียดก่อนการใช้งานทุกครั้ง รวมถึงต้องมีการตรวจสอบสภาพนั่งร้านเป็นประจำระหว่างที่มีการใช้งาน
⚠️ ห้ามนำชิ้นส่วนหรือส่วนประกอบนั่งร้านที่มีข้อบกพร่องมาใช้งานโดยเด็ดขาด (มยผ. 1571-62 ข้อ 8.3)
ความถี่ในการตรวจสอบที่มาตรฐานกำหนด (ข้อ 8.5)
| สถานการณ์ | ความถี่ที่กำหนด |
|---|---|
| นั่งร้านที่อยู่ระหว่างการใช้งาน | ≥ 1 ครั้ง/วัน และก่อนเริ่มปฏิบัติงาน |
| นั่งร้านที่ติดตั้งแล้วแต่ไม่ได้ใช้งาน | ≥ 1 ครั้ง/เดือน |
| หลังเกิดพายุ แผ่นดินไหว หรือแรงกระแทก | ตรวจสอบทันที |
| หลังดัดแปลงหรือซ่อมแซมชิ้นส่วน | ตรวจสอบก่อนใช้งานใหม่ |
ขั้นตอนที่ 1 — ตรวจสอบชิ้นส่วนและอุปกรณ์ก่อนติดตั้ง (ข้อ 8.2)
ก่อนนำชิ้นส่วนมาประกอบ ต้องตรวจสอบดังนี้
วัสดุโลหะทุกชิ้น (ท่อ แคลมป์ แผ่นรองเสา ฯลฯ) ต้องตรวจหา:
- รอยร้าว
- การโก่งงอ
- การแยกหรือเสียรูป
- รอยเชื่อมแตก
- สนิม
- ชิ้นส่วนที่ขาดหายไป
- ปุ่มหรือหนามแหลม (burrs)
- เศษตกค้างหรือวัสดุแปลกปลอม
ความเข้ากันได้ของชิ้นส่วน:
ห้ามประกอบนั่งร้านจากชิ้นส่วนต่างประเภทหรือต่าง Brand ปะปนกัน ยกเว้นได้รับการรับรองจากผู้ผลิตหรือวิศวกร
ขั้นตอนที่ 2 — ตรวจสอบชิ้นส่วนที่ผ่านการใช้งานมาแล้ว (ข้อ 8.3)
ชิ้นส่วนที่เคยใช้งานมาแล้ว ต้องตรวจสอบก่อนนำมาใช้ซ้ำ ตารางต่อไปนี้แสดงลักษณะที่ถือว่า “ไม่ผ่าน”
| ชิ้นส่วน | ลักษณะบกพร่องที่ต้องคัดทิ้ง |
|---|---|
| ท่อนั่งร้าน | เส้นผ่านศูนย์กลาง/ความหนาไม่ได้มาตรฐาน, ปลายตัดด้วยไฟ, สนิมขุม, บิดเสียรูป/โก่ง/แตก |
| แคลมป์ | บิดเสียรูป/รอยร้าว, หมุดหรือสลักเกลียวเสียรูป, เกลียวนอตเสียรูป |
| เบสเพลท (แผ่นรองเสาตายตัว) | แผ่นโก่งงอ, หนา < 5 mm., พื้นที่ < 144 ตร.ซม. (120×120 mm.), ก้านสั้น < 50 mm. |
| แจ็คเบส (แผ่นรองเสาปรับได้) | ยืดเกิน 50% ของความยาวก้าน, ตัวหยุดหาย, ก้านในท่อ < 150 mm., ก้านบิดติดขัด |
| ลูกล้อ (Mobile) | เส้นผ่านศูนย์กลาง < 125 mm., ตัวหยุดล้อเสียหาย, ยางแบบอัดลม |
| แผ่นทางเดิน (ไม้) | กว้าง < 220 mm., หนาลด ≥ 10%, ผุ/แตก/บิด, ตะปูยื่น, คราบน้ำมัน |
| แผ่นทางเดิน (โลหะ) | บิดเสียรูป/โก่ง/แตก, สนิมมาก, รอยเชื่อมแตก, หมุดย้ำเสียหาย |
| ชิ้นส่วนโครงสำเร็จรูป | ตัดด้วยไฟ, สนิมมาก, บิด/โก่ง/แตก, อุปกรณ์ล็อกเสียหาย |
ขั้นตอนที่ 3 — ตรวจสอบหลังติดตั้งเสร็จ (ข้อ 8.4)
หลังประกอบนั่งร้านครบแล้ว ก่อนอนุญาตให้ใช้งาน ต้องตรวจสอบ 4 ด้าน:
- ความครบถ้วนของวัสดุและอุปกรณ์ — ตรวจหาชิ้นส่วนที่ประกอบไม่ถูกต้อง
- ความเสียหายของวัสดุและอุปกรณ์ — พิจารณาความเหมาะสมในการใช้งาน
- การใช้งานและน้ำหนักบรรทุก — ตรวจว่าสอดคล้องกับการออกแบบ
- ติดป้ายแสดงสถานะ — Green Tag = ปลอดภัย / Red Tag = ห้ามใช้งาน
📌 หมายเหตุ: สำหรับนั่งร้านที่มีความซับซ้อนมาก ต้องให้วิศวกรหรือผู้เชี่ยวชาญเป็นผู้ตรวจสอบ
Checklist ตรวจสอบการใช้งานนั่งร้าน (ตาราง ก3 จาก มยผ. 1571-62)
นี่คือรายการตรวจสอบจากมาตรฐานกรมโยธาฯ โดยตรง สำหรับใช้ก่อนการใช้งานนั่งร้านทุกครั้ง
| # | รายการตรวจสอบ | ผ่าน | ไม่ผ่าน |
|---|---|---|---|
| 1 | ชนิดของนั่งร้านมีความเหมาะสมกับประเภทของงานก่อสร้าง | ☐ | ☐ |
| 2 | ชนิดของนั่งร้านมีความเหมาะสมกับความสูงของอาคาร | ☐ | ☐ |
| 3 | การเพิ่มจำนวนชั้นหรือความสูงของนั่งร้าน ถูกต้องตามรายการคำนวณและออกแบบ | ☐ | ☐ |
| 4 | การขยายความกว้างของนั่งร้าน ถูกต้องตามรายการคำนวณและออกแบบ | ☐ | ☐ |
| 5 | การต่อชิ้นส่วนของนั่งร้านมีความมั่นคงแข็งแรงทั้งแนวดิ่งและแนวราบ | ☐ | ☐ |
| 6 | นั่งร้านมีทางเดินระหว่างชั้น และมีการป้องกันการพลัดตกจากบันได | ☐ | ☐ |
| 7 | ฐานที่รองรับนั่งร้านมีความมั่นคงแข็งแรง มีขนาดและตำแหน่งถูกต้อง | ☐ | ☐ |
| 8 | แผ่นพื้นนั่งร้านมีการยึดโยงกับโครงสร้างนั่งร้านอย่างมั่นคงแข็งแรง | ☐ | ☐ |
| 9 | น้ำหนักบรรทุกที่กระทำต่อนั่งร้าน ไม่เกินน้ำหนักบรรทุกออกแบบ | ☐ | ☐ |
| 10 | กรณีนั่งร้านพิเศษ: มีการคำนวณและออกแบบระบุความสามารถรับน้ำหนัก | ☐ | ☐ |
| 11 | นั่งร้านใกล้แนวเขตไฟฟ้า: มีมาตรการป้องกันอันตรายครบถ้วน | ☐ | ☐ |
| 12 | การยึดตัวยึดโยงกับอาคารหรือโครงสร้างอื่นมีความมั่นคงแข็งแรง | ☐ | ☐ |
| 13 | แผ่นรองเสาและการยึดโยงในแนวทแยง มีขนาดและตำแหน่งถูกต้อง | ☐ | ☐ |
| 14 | ข้อต่อยึดระหว่างท่อน ใช้วัสดุมาตรฐาน มีตำแหน่งและความมั่นคงถูกต้อง | ☐ | ☐ |
| 15 | ลูกล้อนั่งร้าน ล็อกได้อย่างสนิท และรับน้ำหนักได้อย่างปลอดภัย | ☐ | ☐ |
| 16 | มีความปลอดภัยในการยึดนั่งร้านสูง และการยึดโยงมีความมั่นคงแข็งแรง | ☐ | ☐ |
| 17 | มีอุปกรณ์ป้องกันวัสดุร่วงหล่น เช่น ตาข่าย Toe Board ยึดมั่นคง | ☐ | ☐ |
| 18 | มีป้ายแสดงสถานะปฏิบัติงาน (Green Tag/Red Tag) และป้ายอื่นที่เกี่ยวข้อง | ☐ | ☐ |
สิ่งที่ต้องทำหาก “ไม่ผ่าน” การตรวจสอบ
- แขวนป้าย Red Tag ทันที — ห้ามผู้ใดเข้าใช้งานนั่งร้าน
- แจ้งหัวหน้างาน และวิศวกรผู้รับผิดชอบ
- ซ่อมแซมหรือเปลี่ยนชิ้นส่วน ที่บกพร่องให้เรียบร้อย
- ตรวจสอบซ้ำ ก่อนเปลี่ยนป้ายเป็น Green Tag และอนุญาตให้ใช้งาน
📋 บันทึกผลการตรวจสอบ ต้องเก็บไว้ที่สำนักงานพื้นที่ก่อสร้างตลอดระยะเวลาการใช้งานนั่งร้าน จนถึงขั้นตอนการรื้อถอน (มยผ. 1571-62 ข้อ 8.5(6))
ข้อมูลอ้างอิง: มาตรฐาน มยผ. 1571-62 มาตรฐานการติดตั้งและการตรวจสอบโครงสร้างนั่งร้าน กรมโยธาธิการและผังเมือง กระทรวงมหาดไทย บทที่ 8 และภาคผนวก ก
สนใจสั่งซื้อนั่งร้านมาตรฐาน JIS หรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม ติดต่อ KOH International โทร. 02-599-3389