มยผ. 1571-62 มาตรฐานนั่งร้านคืออะไร? ผู้รับเหมาต้องรู้ก่อนติดตั้ง

มยผ. 1571-62 หรือ “มาตรฐานการติดตั้งและการตรวจสอบโครงสร้างนั่งร้าน” คือเอกสารสำคัญที่กรมโยธาธิการและผังเมืองออกมาเพื่อกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยของนั่งร้านในงานก่อสร้างทั่วประเทศไทย ผู้รับเหมา วิศวกร และเจ้าของโครงการทุกคนควรรู้จักและปฏิบัติตามมาตรฐานนี้อย่างเคร่งครัด

มยผ. 1571-62 คืออะไร?

มยผ. 1571-62 ย่อมาจาก “มาตรฐานกรมโยธาธิการและผังเมือง ฉบับที่ 1571 ปี พ.ศ. 2562” จัดทำโดยกรมโยธาธิการและผังเมือง กระทรวงมหาดไทย เป็นข้อกำหนดเกี่ยวกับการออกแบบ การประกอบติดตั้ง การตรวจสอบนั่งร้าน และการประเมินความเสี่ยง เพื่อให้การใช้งานนั่งร้านมีความปลอดภัยถูกต้องตามหลักวิชาการ

สาเหตุที่ต้องมีมาตรฐานนี้ เนื่องจากการติดตั้งนั่งร้านที่ไม่ได้มาตรฐานเป็นสาเหตุสำคัญของอุบัติเหตุร้ายแรงในงานก่อสร้าง ทั้งต่อคนงานและประชาชนในบริเวณใกล้เคียง

มยผ. 1571-62 ครอบคลุมนั่งร้านประเภทใดบ้าง?

มาตรฐาน มยผ. 1571-62 ครอบคลุมเฉพาะนั่งร้านโลหะ 4 ประเภทหลัก ได้แก่:

1. นั่งร้านโครงสำเร็จรูป (Prefabricated Scaffolding)

ผลิตจากโรงงานพร้อมใช้งาน ประกอบด้วยชิ้นส่วนสำเร็จรูปที่ล็อกเข้าหากันได้ทันที ติดตั้งรวดเร็ว เหมาะกับงานก่อสร้างขนาดกลางถึงใหญ่ที่ต้องการความรวดเร็วในการติดตั้งและรื้อถอน

2. นั่งร้านแบบท่อและข้อต่อ (Tube and Coupler Scaffolding)

ประกอบจากท่อเหล็กและแคลมป์ยึด มีความยืดหยุ่นสูงในการออกแบบรูปทรง เหมาะกับงานก่อสร้างที่มีรูปทรงซับซ้อน เช่น นั่งร้าน BS1139 ที่ใช้ท่อขนาด 48.3 mm และ นั่งร้าน JIS ที่ใช้ท่อขนาด 42.7 mm

3. นั่งร้านแบบเท้าแขน (Bracket Scaffolding)

ยึดติดกับโครงสร้างอาคารโดยตรง ไม่ต้องตั้งเสาลงพื้น ใช้พื้นที่น้อย เหมาะกับงานปรับปรุงอาคารที่พื้นที่จำกัด เช่น งานทาสีภายนอกอาคาร งานซ่อมแซมผนัง

4. นั่งร้านแบบเคลื่อนที่ (Mobile Scaffolding)

มีล้อที่ฐาน เคลื่อนย้ายได้ เหมาะกับงานที่ต้องเปลี่ยนตำแหน่งบ่อย เช่น งานทาสี งานฝ้าเพดาน หรืองานตรวจสอบโครงสร้าง ต้องล็อกล้อทุกครั้งก่อนขึ้นปฏิบัติงาน

ข้อกำหนดสำคัญตาม มยผ. 1571-62 ที่ต้องรู้

ด้านฐานและเสถียรภาพ

• ฐานนั่งร้านต้องมีความมั่นคง รับน้ำหนักได้เพียงพอ ไม่วางบนพื้นอ่อนหรือลื่น
• ต้องมีแผ่นรองฐาน (Base Plate) เพื่อกระจายน้ำหนัก
• นั่งร้านสูงเกิน 4 เมตรต้องมีการยึดโยงกับโครงสร้างอาคาร
• อัตราส่วนความสูงต่อความกว้างฐานต้องไม่เกิน 3:1 สำหรับนั่งร้านแบบเคลื่อนที่

ด้านพื้นนั่งร้านและราวกันตก

• พื้นนั่งร้านต้องปูเต็มพื้นที่ทำงาน ไม่มีช่องว่างเกิน 25 mm
• ต้องมีราวกันตกสูงไม่น้อยกว่า 950 mm จากระดับพื้นนั่งร้าน
• ต้องมีขอบกันของตกสูงไม่น้อยกว่า 150 mm
• ห้ามวางวัสดุหนักบนพื้นนั่งร้านเกินน้ำหนักที่ออกแบบไว้

ด้านทางขึ้น-ลง

• ต้องมีทางขึ้น-ลงที่ปลอดภัย ไม่ปีนขึ้นตามชิ้นส่วนนั่งร้าน
• บันไดต้องมีมุมเอียงระหว่าง 40-60 องศา
• ราวบันไดต้องแข็งแรง จับได้ถนัดมือ

การตรวจสอบนั่งร้านตาม มยผ. 1571-62

มาตรฐาน มยผ. 1571-62 กำหนดให้มีการตรวจสอบนั่งร้านอย่างเป็นระบบ 4 ช่วงเวลา:

ชิ้นส่วนที่ต้องตรวจสอบเป็นพิเศษ

• ท่อนั่งร้าน — ตรวจรอยแตก บิดงอ บุบ หรือสนิมรุนแรง
• แคลมป์/ข้อต่อ — ตรวจน็อตให้แน่น ไม่มีส่วนแตกหักหรือสึกหรอ
• แผ่นพื้น — ตรวจรอยร้าว การโก่งตัว ขอบไม่แตกหัก
• แผ่นรองฐาน (Base Plate) — ตรวจการวางตัว ไม่เอียง
• เชือกและลวด — ตรวจเส้นลวดขาด ลวดพันกัน หรือสึกหรอ

อุปกรณ์ความปลอดภัยส่วนบุคคลที่ต้องใช้บนนั่งร้าน

ตามมาตรฐาน มยผ. 1571-62 ผู้ปฏิบัติงานบนนั่งร้านต้องสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบถ้วน ดังนี้:

• หมวกนิรภัย ตามมาตรฐาน มอก. 368
• รองเท้านิรภัย ตามมาตรฐาน มอก. 523
• เข็มขัดนิรภัย (Safety Harness) — สำหรับงานที่สูงเกิน 4 เมตร
• สายช่วยชีวิต (Lifeline) — ต่อจากเข็มขัดนิรภัยไปยังจุดยึดที่มั่นคง
• ถุงมือ — ป้องกันการบาดเจ็บจากชิ้นส่วนโลหะ

ใครต้องรับผิดชอบการติดตั้งนั่งร้านตามมาตรฐาน?

มยผ. 1571-62 กำหนดให้มีบุคลากรที่ผ่านการฝึกอบรมรับผิดชอบในแต่ละขั้นตอน:

• วิศวกร — รับผิดชอบการออกแบบและอนุมัติแบบนั่งร้านสำหรับโครงสร้างขนาดใหญ่
• ผู้ควบคุมงาน — กำกับดูแลการติดตั้งและตรวจสอบความถูกต้อง
• ช่างติดตั้ง — ต้องผ่านการฝึกอบรมด้านความปลอดภัยการทำงานบนที่สูง
• ผู้ตรวจสอบ — ตรวจสอบและออกใบรับรองว่านั่งร้านปลอดภัยพร้อมใช้งาน

บทสรุป — ทำไมต้องใส่ใจ มยผ. 1571-62?

มาตรฐาน มยผ. 1571-62 ไม่ใช่แค่ข้อกำหนดทางกฎหมาย แต่คือแนวทางปฏิบัติที่ช่วยปกป้องชีวิตคนงานและประชาชน การเลือกใช้นั่งร้านและอุปกรณ์ที่ได้มาตรฐาน พร้อมกับการติดตั้งและตรวจสอบอย่างถูกต้อง คือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดในงานก่อสร้าง

สำหรับผู้รับเหมาและเจ้าของโครงการที่ต้องการนั่งร้านคุณภาพมาตรฐาน ISO 9001 ครบทุกประเภท ติดต่อ KOH ได้ที่ 02-599-3389 หรือ ดูสินค้านั่งร้านทั้งหมด ของเราได้เลย